Słuchowisko „Zabójstwo na moście” jest adaptacją klasycznego opowiadania Arthura Conan Doyle’a znanego powszechnie jako „Zagadka mostu Thor”.
Utwór: Zabójstwo na moście
Autor: Arthur Conan Doyle
Premiera: 10 września 1976 Teatr Polskiego Radia
Przekład: Jan Meysztowicz
Adaptacja: Robert Długoborski
Reżyseria: Zofia Rakowiecka
Realizacja akustyczna: Katarzyna Marciniak
Seria: Teatrzyk Zielone Oko
Inne emisje: 1988-09-04
Czas trwania: 26’40″
Obsada
Grace Dunbare: Halina Rowicka
Neil Gibson: Włodzimierz Bednarski
Sherlock Holmes: Piotr Fronczewski
Sierżant: Stanisław Gawlik
Doktor Watson: Jerzy Tkaczyk
Fabuła
Akcja historii rozpoczyna się w londyńskim mieszkaniu przy Baker Street, do którego przybywa niezwykle wpływowy i despotyczny człowiek – Neil Gibson, amerykański magnat finansowy i król kopalni złota, znany ze swojego bezwzględnego charakteru. Milioner zjawia się u Sherlocka Holmesa, aby prosić go o pomoc w sprawie, która zrujnowała jego życie i wstrząsnęła opinią publiczną. Jego żona, Maria, pochodząca z Brazylii kobieta o niezwykle gorącym i porywczym temperamencie, została znaleziona martwa w ich rozległej wiejskiej posiadłości w hrabstwie Hampshire. Ciało kobiety odkryto na tytułowym kamiennym moście Thor, znajdującym się nad głębokim jeziorem. Zginęła od strzału w głowę oddanego z bliskiej odległości, a wszystko wskazuje na zbrodnię z premedytacją.
Wokół tej tragedii szybko zarysował się mroczny trójkąt miłosny. Gibson przyznaje detektywowi, że jego małżeństwo od dawna było fikcją; fascynacja egzotyczną urodą żony szybko minęła, a w domu narastała wrogość. Prawdziwe uczucie milioner ulokował w młodej, pięknej i niezwykle szlachetnej guwernantce swoich dzieci, pannie Grace Dunbar. Chociaż Gibson twierdzi, że panna Dunbar zawsze odrzucała jego zaloty i zachowywała nienaganną moralność, to właśnie ona została oskarżona o morderstwo i osadzona w areszcie. Dowody przeciwko niej wydają się całkowicie miażdżące. W zaciśniętej dłoni ofiary znaleziono kartkę z wiadomością od guwernantki, wyznaczającą spotkanie na moście, a podczas rewizji w szafie panny Dunbar policja odkryła rewolwer, w którym brakowało dokładnie jednej kuli – kuli o kalibrze odpowiadającym ranie postrzałowej zmarłej. Scotland Yard uznał sprawę za prostą zbrodnię z zazdrości, a młodej dziewczynie grozi szubienica.
Mimo przytłaczających poszlak Neil Gibson jest absolutnie pewien niewinności guwernantki i żąda, by Holmes za wszelką cenę dowiódł prawdy, oferując mu za to nieograniczone środki finansowe. Detektyw, obojętny na majątek klienta, przyjmuje sprawę ze względu na jej niezwykłą intrygę i wraz z doktorem Watsonem udaje się do posiadłości.
Na miejscu zbrodni, na moście Thor, Holmes przeprowadza niezwykle drobiazgowe oględziny. W pierwszej kolejności zwraca uwagę na fakt, że przy ciele nie znaleziono żadnej broni, co wyklucza proste samobójstwo z użyciem znalezionego później rewolweru. Jednak genialny zmysł obserwacji pozwala mu dostrzec detal, który miejscowa policja zignorowała: świeże, niewielkie, ale dość głębokie odpryśnięcie na kamiennej balustradzie mostu, znajdujące się dokładnie w linii prostej od miejsca, gdzie leżała ofiara. Detektyw spędza długie minuty na badaniu tego pojedynczego ubytku w kamieniu, wyczuwając, że to właśnie w nim kryje się klucz do rozwiązania całej zagadki.
Kolejnym etapem śledztwa jest wizyta w więzieniu, gdzie Holmes i Watson spotykają się z uwięzioną Grace Dunbar. Zrozpaczona dziewczyna opowiada o narastającej, wręcz patologicznej nienawiści, jaką darzyła ją Maria Gibson. Guwernantka wyjaśnia sprawę kompromitującego liściku: to sama żona milionera poprosiła ją o pozostawienie pisemnej odpowiedzi z potwierdzeniem spotkania. Kiedy panna Dunbar stawiła się na moście w wyznaczonym czasie, pani Gibson wpadła w dziką furię, obrzucając ją wyzwiskami i groźbami. Przerażona guwernantka uciekła z powrotem do domu, zostawiając Marię całą i zdrową, a o tragedii dowiedziała się dopiero rano. Dziewczyna kategorycznie zaprzecza również, by kiedykolwiek chowała do swojej szafy jakikolwiek rewolwer.
Wysłuchawszy tej relacji, Sherlock Holmes uświadamia sobie całą, przerażającą w swoim okrucieństwie, prawdę. Wraca wraz z Watsonem oraz miejscowym policjantem na most Thor, aby przeprowadzić ryzykowny, ale konieczny eksperyment. Detektyw pożycza ciężki rewolwer Watsona i przywiązuje do niego mocny sznurek, na którego drugim końcu mocuje spory kamień. Następnie Holmes staje w miejscu, gdzie zginęła Maria Gibson, przerzuca kamień przez kamienną balustradę, tak aby wisiał tuż nad wodą, a broń przykłada do własnej skroni.
W ułamku sekundy puszcza rewolwer. Ciężki kamień natychmiast pociąga broń w dół. Rewolwer uderza z impetem o krawędź balustrady (w dokładnie tym samym miejscu, gdzie znajdował się tajemniczy odprysk), a następnie wpada do głębokiego jeziora, znikając bez śladu.
Zagadka zostaje ostatecznie rozwikłana. Zbrodnia okazała się w rzeczywistości starannie zaplanowanym samobójstwem, podyktowanym czystą nienawiścią i chęcią perfidnej zemsty zza grobu. Maria Gibson, wiedząc, że jej mąż kocha inną, postanowiła zniszczyć rywalkę, posyłając ją na szubienicę. Ukradła z kolekcji męża parę identycznych rewolwerów. Jeden z nich ukryła w szafie panny Dunbar (wcześniej oddając z niego strzał w lesie, aby brakowało w nim kuli). Z drugim udała się na most Thor, przywiązując do niego ciężar i strzelając do siebie w taki sposób, by mechanizm wyrwał broń z jej opadającej ręki i wrzucił ją w odmęty wody. W zaciśniętej dłoni pozostawiła list rywalki, by ostatecznie przypieczętować jej los.
Dzięki interwencji Holmesa jezioro zostaje przeszukane, a policja wyławia z dna drugą sztukę broni przywiązaną do kamienia. Niewinna panna Grace Dunbar odzyskuje wolność, mroczny plan tragicznie zmarłej Marii zostaje zniweczony, a Neil Gibson otrzymuje drugą szansę na ułożenie sobie życia u boku ukochanej kobiety.