Utwór: Przygoda w Hampshire (opowiadanie znane w Polsce też pod tytułem „Przygoda w Copper Beeches”)

Autor: Arthur Conan Doyle

Premiera: 23 września 1978 Teatr Polskiego Radia

Przekład: Irena Szeligowa

Adaptacja: Robert Długoborski

Reżyseria: Zofia Rakowiecka

Realizacja akustyczna: Katarzyna Marciniak

Seria: Teatrzyk Zielone Oko

Inne emisje: 1983-02-26, 2014-09-14

Czas trwania: 30’59″

Obsada

Sherlock Holmes: Piotr Fronczewski

Doktor Watson: Jerzy Tkaczyk

Panna Stoper: Ewa Berger-Jankowska

Pani Toller: Danuta Wodyńska

Panna Violette Hunter: Jolanta Zykun

John Rucastle: Gustaw Kron

Fabuła

Akcja historii rozpoczyna się w londyńskim mieszkaniu przy Baker Street, gdzie urzęduje genialny detektyw Sherlock Holmes wraz ze swoim oddanym przyjacielem, doktorem Watsonem. Pewnego dnia zjawia się u nich młoda guwernantka – panna Violet Hunter, która znalazła się w kłopotach finansowych. Kobieta opowiada detektywom o niezwykłej i bardzo intratnej ofercie pracy, którą złożył jej niejaki Jephro Rucastle, właściciel oddalonej od Londynu wiejskiej posiadłości w hrabstwie Hampshire. Mężczyzna zaproponował jej pensję w wysokości 120 funtów rocznie – kwotę absolutnie astronomiczną, znacznie przekraczającą standardowe zarobki na tym stanowisku.

Problemem nie były jednak same obowiązki, lecz ekscentryczne warunki postawione przez zamożnego pracodawcę. Rucastle bezwzględnie zażądał, by panna Hunter ścięła swoje piękne, długie, kasztanowe włosy. Co więcej, polecił jej noszenie konkretnej, jaskrawej sukni w kolorze elektrycznego błękitu oraz siadanie o ściśle wyznaczonych porach w określonym fotelu, dokładnie tyłem do okna. Holmes, choć wyraźnie zaintrygowany i wyczuwający ukryte niebezpieczeństwo, radzi dziewczynie, by przyjęła posadę, obiecując, że w razie najmniejszych kłopotów zjawi się natychmiast po otrzymaniu od niej telegramu.

Po przybyciu do dworku Violet szybko dostrzega, że atmosfera tego odizolowanego miejsca jest niezwykle gęsta i ponura. Sam gospodarz, pan Rucastle, to postać o dwóch twarzach – potrafi być przesadnie jowialny i uśmiechnięty, by za moment emanować lodowatą surowością. Jego żona jest cichą, znerwicowaną i wyraźnie stłamszoną kobietą, z kolei ich sześcioletni syn przejawia skrajnie niepokojące, sadystyczne skłonności względem zwierząt. Aby odstraszyć nieproszonych gości, w nocy gospodarz spuszcza z łańcucha bestię – wygłodniałego, potężnego mastifa, przed którym ostrzega wszystkich domowników.

Panna Hunter rozpoczyna swoją pracę, która przypomina raczej absurdalny spektakl. Zgodnie z instrukcjami ojcodawcy, przebiera się w błękitną suknię, siada tyłem do okna i czyta książkę, podczas gdy Rucastle opowiada jej wesołe anegdoty. Bystra Violet ukrywa jednak w dłoni małe lusterko, dzięki któremu dokonuje odkrycia: spektakl ten ma swojego jedynego widza. Widzi wyraźnie, że z drogi przed domem wpatruje się w nią w milczeniu nieznajomy mężczyzna.

Napięcie i poczucie zagrożenia narastają, gdy pewnego dnia dziewczyna znajduje na dnie swojej komody ukryty pukiel ściętych, kasztanowych włosów – tak uderzająco podobnych do jej własnych, że początkowo bierze je za swoje dawne warkocze. Równocześnie zaczyna coraz bardziej interesować się rzekomo opuszczonym skrzydłem dworku, którego drzwi od wewnątrz pozostają stale zaryglowane, a niektóre okna zabito deskami.

Wykorzystując moment nieuwagi gospodarza, Violet włamuje się do zakazanego korytarza. Słyszy stamtąd stłumione dźwięki i dostrzega w szparze pod drzwiami cień, co jednoznacznie wskazuje na to, że w jednym z pokoi potajemnie więziona jest jakaś osoba. Jej śledztwo zostaje w brutalny sposób przerwane przez Rucastle’a. Mężczyzna, dowiadując się o jej niesubordynacji, wpada we wściekłość i grozi guwernantce, że jeśli jeszcze raz zbliży się do tych drzwi, każe rzucić ją na pożarcie krwiożerczemu psu. Śmiertelnie przerażona Violet niezwłocznie wysyła telegram wzywający na pomoc Holmesa.

Sherlock Holmes oraz doktor Watson czym prędzej udają się pociągiem do Hampshire. Genialny detektyw błyskawicznie łączy w całość wszystkie rozrzucone elementy tej mrocznej układanki. Okazuje się, że panna Hunter stała się narzędziem w bezwzględnej walce o wielki spadek. Rucastle zamknął w wieży własną córkę z pierwszego małżeństwa, Alicję, aby uniemożliwić jej ślub z ukochanym narzeczonym, panem Fowlerem, i utrzymać prawo do dysponowania jej dziedzictwem. Violet, posiadająca podobną figurę i identyczny kolor włosów co więźniarka (stąd drastyczny wymóg ich ścięcia i konieczność noszenia sukni Alicji), miała za zadanie oszukać stojącego pod oknem Fowlera. Stojąc na zewnątrz, zakochany mężczyzna miał uwierzyć, że Alicja zapomniała o nim, jest w doskonałym nastroju i w ogóle nie zwraca na niego uwagi.

Tego samego wieczoru, korzystając z chwilowej nieobecności gospodarzy, Holmes, Watson i Violet wdzierają się do więzienia Alicji, by ją uwolnić. Po sforsowaniu grubych drzwi odkrywają jednak, że mroczny pokój jest całkowicie pusty. Pan Fowler okazał się znacznie sprytniejszy, niż zakładał chciwy ojciec – zdołał w tajemnicy przekupić służącego, przystawił wysoką drabinę prosto do okna celi i uciekł z ukochaną tuż przed nadejściem detektywów.

Sytuacja przybiera na sile, gdy w dworku zjawia się Jephro Rucastle. Widząc, że jego intryga legła w gruzach, a do tego włamano się do pokoju, wpada w czysty szał i biegnie do ogrodu, by spuścić na intruzów swojego wielkiego psa obronnego. Dochodzi wtedy do przerażającego obrotu spraw: wygłodniały od kilku dni mastif, zamiast zaatakować gości, rzuca się prosto na okrutnego gospodarza, dotkliwie szarpiąc mu szyję i twarz. Doktor Watson dobywa rewolweru i celnym strzałem w głowę zabija bestię, czym w ostatniej sekundzie ratuje życie Rucastle’a.

Sprawa zamyka się ostatecznym triumfem sprawiedliwości: zakochana para bez przeszkód bierze ślub i przejmuje swoje pieniądze, guwernantka odchodzi ze służby i ostatecznie zostaje dyrektorką prywatnej szkoły, a pan Rucastle resztę swoich dni spędza jako zgorzkniały kaleka, całkowicie zdany na opiekę milczącej żony.