Utwór: Howards End

Autor: Edward Morgan Forster

Premiera: 23 października 1994 (odcinek I), 30 października 1994 (odcinek II), 6 listopada 1994 (odcinek III)

Przekład: Ewa Krasińska

Adaptacja: Bogumiła Prządka

Reżyseria: Andrzej Zakrzewski

Realizacja akustyczna: Andrzej Złomski

Inne emisje: 2008-05-11, 2008-05-18, 2008-05-25

Seria: Powieść w Teatrze Wyobraźni

Czas trwania

odcinek I: 49’47”

odcinek II: 44’10”

odcinek III: 50’00”

Obsada

Paweł Wilcox, młodszy syn: Piotr Adamczyk

Ruth Wilcox: Maria Ciesielska

Karol Wilcox, starszy syn: Andrzej Ferenc

Henryk Wilcox: Jerzy Kamas

Ewa Wilcox, siostra: Krystyna Kozanecka

Dolly Wilcox, żona Karola: Gabriela Kownacka

Jacky Bast, żona Leonarda: Mirosława Krajewska

Tibby Schlegel, braciszek Heleny i Małgorzaty: Cezary Kwieciński

Narrator: Ryszard Nawrocki

Ciotka Julia: Zofia Rysiówna

Helena Schlegel: Joanna Sobieska

Małgorzata Schlegel: Danuta Stenka

Pan Bast, urzędnik Towarzystwa Ubezpieczeniowego: Maciej Szary

Pani Avery   Danuta Wodyńska

Fabuła

Słuchowisko przedstawia zderzenie dwóch skrajnie różnych środowisk brytyjskiej klasy średniej początku XX wieku. Z jednej strony poznajemy wykształcone, idealistyczne i ceniące sztukę siostry Schlegel – Małgorzatę oraz Helenę. Z drugiej strony staje rodzina Wilcoxów – pragmatyczni, bogaci, twardo stąpający po ziemi kapitaliści, skupieni na interesach i pomnażaniu majątku. Osią i milczącym bohaterem całej historii jest tytułowa posiadłość – Howards End – stary, wiejski dom w hrabstwie Hertfordshire, który urasta do rangi symbolu duchowego dziedzictwa, spokoju i autentycznego zakorzenienia w świecie pełnym narastającego, bezdusznego postępu.

Akcja pierwszej części rozpoczyna się od wizyty młodszej z sióstr Schlegel, Heleny, w wiejskiej posiadłości Wilcoxów. Dziewczyna, zafascynowana urokliwym miejscem oraz odmiennym, pełnym życiowej energii i stanowczości stylem bycia gospodarzy, daje się ponieść romantycznym emocjom. W przypływie chwili zakochuje się w młodszym synu Wilcoxów, Pawle, i nieoczekiwanie przyjmuje jego oświadczyny. Informacja ta, przekazana w listach, dociera do Londynu i wywołuje ogromne poruszenie u starszej siostry Heleny – rozsądnej i opiekuńczej Małgorzaty.

Zaniepokojona nagłym obrotem spraw Małgorzata wysyła do Howards End ciocię Julię, aby ta na miejscu zbadała sytuację i spróbowała zapobiec pochopnemu małżeństwu. Podróż ciotki obfituje w komiczne nieporozumienia. Na stacji kolejowej kobieta spotyka starszego, porywczego brata Pawła – Karola Wilcoxa – i natychmiast wdaje się z nim w ostrą awanturę, traktując zaręczyny jako mezalians. Szybko jednak wychodzi na jaw, że cała burza była niepotrzebna. Zanim ciotka zdążyła zainterweniować, młodzi zdążyli ochłonąć i wspólnie uznali, że zaręczyny były ogromnym błędem. Helena, pełna ulgi, wraca do Londynu, a obie rodziny rozstają się w chłodnej atmosferze, pozornie na zawsze.

W drugiej części słuchowiska los ponownie krzyżuje drogi obu rodzin. Wilcoxowie postanawiają wynająć apartament w Londynie, który niefortunnie znajduje się tuż naprzeciwko domu sióstr Schlegel. Mimo początkowego napięcia i dystansu wynikającego ze sprawy zaręczyn Heleny, między Małgorzatą a panią Wilcox (matką rodu) nawiązuje się niezwykła, duchowa więź. Zmęczona i wyobcowana we własnej, nazbyt racjonalnej rodzinie, pani Wilcox odnajduje w inteligentnej i empatycznej Małgorzacie pokrewną duszę. Panie spędzają czas na rozmowach, podczas których pani Wilcox dzieli się swoją głęboką miłością i przywiązaniem do Howards End – jedynego miejsca na ziemi, które naprawdę rozumie.

Przyjaźń kobiet zostaje brutalnie przerwana nagłą i niespodziewaną śmiercią pani Wilcox. Po pogrzebie rodzina zmarłej – owdowiały Henryk Wilcox oraz jego dzieci (Karol i Ewa) – zmagają się z porządkowaniem jej rzeczy. Dochodzi wówczas do szokującego odkrycia. Wdowiec znajduje odręcznie napisaną notatkę, w której jego zmarła żona, kierując się głosem serca, przekazuje Howards End w spadku Małgorzacie Schlegel. Zbulwersowani Wilcoxowie, niezdolni do zrozumienia niefinansowych pobudek zmarłej, uznają ten zapis za absurdalny i podyktowany słabością umysłu. Dbając wyłącznie o własne interesy, postanawiają ukryć ten fakt i z zimną krwią spalają notatkę w kominku. Małgorzata nie dowiaduje się o woli swojej zmarłej przyjaciółki.

Trzecia część przenosi nas w czasie o kilka lat. Sytuacja sióstr Schlegel diametralnie się zmienia – ich stary, ukochany dom w Londynie przeznaczono do rozbiórki pod nowe inwestycje deweloperskie, przez co kobiety zmuszone są szukać nowego miejsca do życia. W tym czasie bezdomności i chaosu owdowiały Henryk Wilcox niespodziewanie zbliża się do Małgorzaty. Zafascynowany jej spokojem, intelektem i życzliwością, składa jej propozycję małżeństwa. Małgorzata, choć ma świadomość szorstkości, przyziemności i braku wyobraźni Henryka, dostrzega w nim pewien rodzaj stabilności i w głębi serca pragnie się nim zaopiekować. Zgadza się zostać jego żoną.

Decyzja Małgorzaty jest punktem zapalnym dla obu rodzin. Wrażliwa i bezkompromisowa Helena przeżywa prawdziwy wstrząs. Dla niej Wilcoxowie to uosobienie materializmu i braku duchowości – oskarża ich o to, że nie posiadają „życia wewnętrznego”, i uważa małżeństwo siostry za zdradę ich wspólnych ideałów. Z drugiej strony, rodzina Henryka również jest pełna niepokoju, obawiając się wpływu nowej, niezależnej żony ojca na ich sprawy majątkowe. Część trzecia kończy się wyraźnym zarysowaniem tego głębokiego konfliktu – Małgorzata wkracza w surowy świat Wilcoxów z zamiarem budowania mostów między „prozą a poezją” życia, stając naprzeciw ogromnemu niezrozumieniu zarówno ze strony nowej rodziny, jak i własnej siostry.