Utwór: Pocałunek nieboszczki

Autor: Jerzy Górzański

Premiera: 15 stycznia 1994 Teatr Polskiego Radia

Adaptacja: Bożena Helbrecht

Reżyseria: Andrzej Zakrzewski

Inne emisje: 2003-03-07

Seria: Teatrzyk Zielone Oko

Czas trwania: 21’45″

Obsada

Adam Ferency (Ned Barberiece)

Paweł Wawrzecki (kelner Jerry)

Bogusz Bilewski (Grubas)

Tomasz Marzecki (Ben)

Ewa Wencel (kobieta)

Fabuła

Słuchowisko „Pocałunek nieboszczyka” autorstwa Jerzego Górzańskiego to mroczna, silnie stylizowana opowieść z nurtu hardboiled, stanowiąca pastisz klasycznego kryminału noir. Głównym bohaterem jest Ned Barberis, cyniczny i zmęczony życiem prywatny detektyw, który w przeszłości stracił licencję. Akcja rozpoczyna się w barze, gdzie Barberis wdaje się w pełną sarkazmu rozmowę z barmanem, narzekając na jakość zaserwowanego mu drinka o nazwie „różowy dibone”. Detektyw szybko orientuje się, że alkohol został zaprawiony podejrzaną substancją, co od razu wzbudza jego czujność. Mężczyzna dostrzega przez okno obserwującego go grubasa w granatowym garniturze oraz towarzyszącą mu kobietę, nazywaną przez niego „Miss Perfum”, która wyraźnie pełni rolę przynęty.

W kolejnej części słuchowiska Barberis dzieli się mroczną przeszłością tajemniczej kobiety, której prawdziwe nazwisko to Glenda Beryl. Detektyw przywołuje skomplikowaną intrygę związaną z oszustwami budowlanymi, w którą dziewczyna była uwikłana. Z jego relacji wynika, że Glenda zapłaciła najwyższą cenę za wejście w przestępczy świat – została zamordowana, a jej ciało rzekomo posłużyło jako obiekt podczas lekcji anatomii, po czym zapakowano je w plastikowy worek i podrzucono matce. Te makabryczne wspomnienia budują ciężki, fatalistyczny klimat opowieści, w której zdrada i brutalna śmierć są na porządku dziennym.

Akcja nabiera tempa, gdy Ned Barberis przejmuje kontrolę nad sytuacją i zmusza jednego ze swoich przeciwników do wspólnej jazdy samochodem. Detektyw wykazuje się bezwzględnością, nakazując pasażerowi absolutne milczenie i de facto przejmując nad nim władzę. W trakcie nerwowej podróży Barberis prowadzi cyniczny monolog, w którym porusza wątki skradzionych pieniędzy i dawnych przekrętów, próbując zdominować swojego rozmówcę psychologicznie. Zatrzymując się na stacji, główny bohater nawiązuje specyficzną grę z napotkanym mężczyzną, którego nazywa Jerrym, oferując mu zapłatę w wysokości dwustu dolarów w zamian za wykonanie drobnej, lecz ryzykownej przysługi.

Sytuacja komplikuje się jeszcze bardziej, gdy na jaw wychodzi makabryczne odkrycie – na tylnym siedzeniu samochodu, w którym przebywa detektyw, pod kocem ukryte są zwłoki kobiety. Z brutalnych dialogów wynika, że ofiara jest przykuta kajdankami do lewej ręki i nie żyje. Barberis, niewzruszony widokiem śmierci, kontynuuje swoją wyrachowaną grę, w wyniku której jeden z mężczyzn zostaje wysłany do pobliskiej budki telefonicznej. Krok ten okazuje się śmiertelną pułapką – wysłannik zostaje tam brutalnie uduszony, co detektyw skwituje chłodnym stwierdzeniem, iż celowo wystawił go na celownik, by sprowokować mordercę.

Finał tej ponurej historii rozgrywa się w opustoszałym, szarym krajobrazie pełnym stalowych konstrukcji, dokąd Barberis dociera wraz z prawdziwym mordercą. Główny bohater bezlitośnie obnaża całą intrygę, udowadniając swojemu towarzyszowi, że przejrzał jego podwójną grę i zbrodnicze zamiary. W ostatnich, niezwykle mrocznych minutach słuchowiska, tytuł nabiera dosłownego i poetyckiego znaczenia. Ned Barberis, akceptując wszechobecny nihilizm otaczającego go świata, pochyla się nad martwą kobietą i składa na jej chłodnych ustach makabryczny pocałunek, co ostatecznie przypieczętowuje tę fatalistyczną, noirową opowieść.