Utwór: Żegnaj, Robinsonie

Autor: John Varley

Tytuł oryginału: Good-bye, Robinson Crusoe

Rok opublikowania oryginału: 1977

Cykl: Osiem światów

Premiera radiowa: 19 luty 1994 Teatr Polskiego Radia

Seria: Teatrzyk Zielone Oko

Czas trwania: 34’05″

Obsada

Magdalena Zawadzka (Hara)

Krzysztof Kołbasiuk (Pirrie)

Fabuła

Słuchowisko rozpoczyna się w scenerii przypominającej beztroski, tropikalny raj. Główny bohater, Piri, wiedzie tam życie pozbawione jakichkolwiek zmartwień, spędzając czas na łowieniu ryb, pieczeniu żeberek i bawieniu się w postać Robinsona Crusoe. Towarzyszy mu Li, kobieta, która pełni rolę jego opiekunki i bezskutecznie próbuje sprowadzić go na ziemię, nieustannie przypominając mu, że świat, w którym żyją, jest jedynie sztucznie wykreowaną iluzją. Piri za wszelką cenę unika dorosłości, zachowując się jak naiwny chłopiec, który woli gonić wyimaginowane duchy i udawać rozbitka, niż zmierzyć się z prawdziwym życiem.

Wkrótce Li konfrontuje Piriego z szokującą prawdą na temat jego tożsamości oraz upływającego czasu. Okazuje się, że Piri wcale nie jest dzieckiem – w rzeczywistości to dorosły, stuletni mężczyzna, którego świadomość i wspomnienia zostały przeniesione do młodego, sklonowanego ciała. Ze zdumieniem uświadamia sobie, że mamy rok 2495 i właśnie przegapił swoje setne urodziny. Jego pobyt w symulowanym, oceanicznym środowisku był w rzeczywistości niezwykle kosztownymi wakacjami, podczas których celowo cofnął się do etapu wczesnego dzieciństwa, aby uciec od problemów. Li, będąca dorosłą kobietą, przez cały ten czas dyskretnie nad nim czuwała, czekając, aż nadejdzie czas jego ponownego dorośnięcia.

Sielanka zostaje nagle i brutalnie przerwana przez apokaliptyczną katastrofę całego symulowanego środowiska. Sztuczna iluzja dosłownie zaczyna walić się bohaterom na głowy – Piri ze zgrozą obserwuje, jak potężne, metalowe fragmenty sztucznego nieba odrywają się od kopuły i wpadają z hukiem do oceanu. Zdezorganizowaniu ulega cała maszyneria habitatu, a sztuczne słońce wypada ze swojego mechanicznego toru. Zmuszeni do natychmiastowej walki o przetrwanie, Piri i Li nurkują w wodzie, by dotrzeć do podwodnych śluz ratunkowych, ratując życie na moment przed ostatecznym zniszczeniem ich wyimaginowanej Pacyfiki.

Po udanej ewakuacji bohaterowie trafiają do podziemnego pociągu, gdzie Li wyjaśnia zdezorientowanemu Piriemu prawdziwe powody zniszczenia ich wakacyjnego raju. Okazuje się, że rozpad habitatu nie był awarią, lecz radykalną decyzją rządu wymuszoną przez potężny kryzys. Pluton, na którym się znajdują, padł ofiarą wojny ekonomicznej i drastycznego drenażu finansowego ze strony Planet Wewnętrznych, które złamały dotychczasowe traktaty handlowe. Z braku funduszy i energii, władze zdecydowały się na natychmiastowe zniszczenie luksusowych stref rekreacyjnych; w innych habitatach, takich jak Raratonga, z powodu podobnych działań zginęli już niewinni ludzie.

W obliczu tych druzgocących informacji Piri musi ostatecznie odrzucić swoją dziecięcą maskę i powrócić do rzeczywistości. Li bezlitośnie uświadamia mu, że beztroski czas dobiegł końca, a jego dotychczasowe oszczędności najprawdopodobniej stały się bezwartościowe na skutek galopującej inflacji. Planeta potrzebuje teraz każdego rąk do pracy, aby odbudować zrujnowaną gospodarkę, co zmusza głównego bohatera do natychmiastowego zintegrowania się z dorosłym życiem. Słuchowisko kończy się gorzkim przebudzeniem Piriego, który ostatecznie rozumie powagę sytuacji i z rezygnacją wypowiada tytułowe słowa: „Żegnaj, Robinsonie Crusoe”, godząc się ze stratą swoich marzeń.