Autor: Jules Gabriel Verne

Utwór: Tajemnicza wyspa

Przekład: Piotr Legatowicz

Adaptacja: Anna Borkowska

Reżyseria: Andrzej Jarski

Opracowanie muzyczne: Małgorzata Małaszko

Realizacja akustyczna: Andrzej Złomski

Premiera:  sierpień 1988

Inne emisje: czerwiec 2000 Radio BIS

Czas trwania: 20 odcinków 11-14 – minutowych

Obsada

Krzysztof Wakuliński (narrator)

Marcin Troński (Bonawentura Pencroff, marynarz)

Janusz Bukowski (Cyrus Smith, inżynier)

Cezary Kwieciński (Harbert Brown, chłopiec)

Andrzej Ferenc(Gedeon Spilett, dziennikarz)

Grzegorz Gadziomski (Nabuchodonozor, służący)

(Top pies)

Fabuła

Akcja rozpoczyna się w marcu 1865 roku, w samym środku amerykańskiej wojny secesyjnej. Grupa pięciu śmiałków – genialny inżynier Cyrus Smith, dziennikarz Gedeon Spilett, doświadczony marynarz Pencroff, jego młody podopieczny Harbert oraz lojalny sługa Nab – decyduje się na brawurową ucieczkę z oblężonego Richmond za pomocą balonu. Wraz z nimi podróżuje pies inżyniera, Top. Potężny huragan porywa ich daleko nad wody Pacyfiku. Po wielu dniach wyczerpującego lotu i wyrzuceniu całego balastu, uszkodzony balon rozbija się u brzegów nieznanego lądu, a w spienionych falach ginie Cyrus Smith wraz ze swoim czworonogiem.

Pozostali rozbitkowie, zdruzgotani utratą przywódcy, rozpoczynają eksplorację nieznanego terenu. Po wejściu na najwyższy szczyt wulkanu, który nazywają Górą Franklina, uświadamiają sobie, że znaleźli się na bezludnej wyspie. Nadają jej imię wyspy Lincolna. Przez pierwsze dni zmagają się z dojmującym chłodem i głodem, jednak nie tracą nadziei na odnalezienie inżyniera. Ich poszukiwania w końcu kończą się sukcesem, gdy pies Top doprowadza ich do wyczerpanego Smitha. Jak się okazuje, inżynier został w tajemniczy sposób uratowany z morza i przeniesiony do bezpiecznej jaskini przez kogoś, kogo nie potrafią zidentyfikować.

Od momentu powrotu inżyniera sytuacja rozbitków ulega diametralnej poprawie. Zgłębiając naukową wiedzę Cyrusa Smitha, koloniści rozpalają ogień (używając szkiełek od zegarków jako soczewki), rozpoczynają wyrób cegieł, ceramiki, łuków, a z czasem przechodzą wręcz do epoki metalurgicznej, wytapiając żelazo. Adaptują również jaskinię na swój nowy, bezpieczny dom, który mianują Granitowym Pałacem. Ich spokój zakłócają jednak tajemnicze zjawiska: najpierw w ciele upolowanego zwierzęcia znajdują ołowianą śrucinę, a niedługo potem morze wyrzuca na brzeg skrzynię z bezcennym ładunkiem narzędzi, broni, ubrań i książek. W skrzyni znajdują się także przyrządy nawigacyjne, dzięki którym Smith ostatecznie ustala ich współrzędne – są zawieszeni w kompletnej pustce, z dala od szlaków morskich.

Wykorzystując nowe narzędzia, bohaterowie budują niewielką łódź. Podczas jednej z próbnych wypraw wyławiają z oceanu butelkę z listem, z którego dowiadują się, że na sąsiedniej wysepce Tabor przebywa rozbitek potrzebujący pomocy. Budują więc większy statek i wyruszają z misją ratunkową. Na wyspie Pencroff, Harbert i Spilett odnajdują człowieka, który w wyniku wieloletniej samotności całkowicie zdziczał i zatracił ludzkie odruchy. Obezwładniają go i zabierają ze sobą na wyspę Lincolna.

Pod czułą i cierpliwą opieką kolonistów zdziczały człowiek stopniowo odzyskuje rozum. Wyznaje im w końcu prawdę o swojej mrocznej przeszłości – nazywa się Ayrton i był niegdyś piratem ukrywającym się pod pseudonimem Ben Joyce. Został porzucony na wyspie Tabor przez lorda Glenarvana jako kara za swoje zbrodnie (wydarzenia te łączą fabułę z powieścią „Dzieci kapitana Granta”). Ayrton, trawiony potężnymi wyrzutami sumienia, pragnie odpokutować za swoje winy i powoli staje się pełnoprawnym, oddanym członkiem kolonii.

Kolejny zwrot akcji następuje, gdy na horyzoncie pojawia się statek. Nadzieje na powrót do domu szybko gasną – to uzbrojony okręt piracki, którego załogę stanowią zbiegli katorżnicy (dawni kamraci Ayrtona). Wywiązuje się walka, podczas której młody Harbert zostaje ciężko ranny. Gdy chłopiec w stanie krytycznym zapada na malarię, ich tajemniczy dobroczyńca ponownie interweniuje, podrzucając w nocy porcję zbawiennej chininy. Niedługo potem okręt piratów niespodziewanie wylatuje w powietrze dzięki podwodnej torpedzie, a ci złoczyńcy, którym udało się zejść na ląd, giną od precyzyjnych strzałów z nieznanej, elektrycznej broni.

W wielkim finale niewidzialny opiekun wyspy zaprasza rozbitków do zalanej jaskini za pomocą zbudowanego przez nich telegrafu. Odkrywają tam legendarny okręt podwodny „Nautilus”, a na jego pokładzie – starego, umierającego kapitana Nemo. To on ratował ich z opresji przez cały ten czas. Nemo przekazuje kolonistom szkatułę pełną klejnotów, ale obwieszcza też ponurą diagnozę: wulkan wkrótce zniszczy wyspę Lincolna. Zgodnie z życzeniem kapitana, bohaterowie zatapiają „Nautilusa” jako jego grobowiec, a sami rozpoczynają rozpaczliwą budowę statku ucieczkowego. Niestety, erupcja następuje zbyt szybko, wysadzając całą wyspę w powietrze. Rozbitkowie cudem przeżywają na ostatniej nagiej skale, a przed ostateczną śmiercią głodową ratuje ich niespodziewane przybycie jachtu „Duncan” – okręt ten przypłynął po Ayrtona, skierowany tam dzięki informacji, którą kapitan Nemo zapobiegawczo pozostawił wcześniej na wyspie Tabor.