Utwór: Formuła
Autor: Marcin Wolski
Reżyseria: Marek Kulesza
Realizacja akustyczna: Ewa Szałkowska
Opracowanie muzyczne: Marian Szałkowski
Premiera: 1990 Teatr Polskiego Radia
Seria: Baśnie dla bezsennych
Czas trwania: 18’03″
Obsada
Wojciech Machnicki (narrator)
Bronisław Pawlik (profesor)
Ewa Serwa (Żaneta)
Krzysztof Chamiec (ochroniarz)
Marek Obertyn
Fabuła
Akcja słuchowiska rozpoczyna się od opisu weekendowego wyjazdu wybitnego profesora matematyki i politologii, Arnolda Schenka. Uczony postanawia spędzić czas w domku letniskowym swojego kolegi nad jeziorem, zabierając ze sobą młodą, piszącą wiersze studentkę o imieniu Żanet. Nad ich bezpieczeństwem w głębokiej tajemnicy czuwa główny bohater i zarazem narrator opowieści – szef specjalnych służb ochronnych, który zabezpiecza cały teren przy pomocy uzbrojonych agentów, ukrytego wozu operacyjnego oraz helikoptera gotowego do startu. Narrator, choć ma mieszane uczucia co do miłosnych podbojów starszego pana, skupia się wyłącznie na profesjonalnym wykonaniu swojego zadania, obstawiając teren swoimi ludźmi.
Wokół domku letniskowego rozgrywa się seria dramatycznych wydarzeń, o których profesor i jego towarzyszka nie mają najmniejszego pojęcia. Ochrona wielokrotnie musi interweniować, aby zapobiec zamachom na życie naukowca. Najpierw agenci obezwładniają i rozbierają do naga napastnika uzbrojonego w karabin Magnum, następnie odnajdują martwe ciało w samochodzie z włączonym silnikiem, aż w końcu, w obliczu narastającego chaosu i blokady dróg, ewakuują Schenka i Żanet przy użyciu śmigłowca na krótko przed przekroczeniem przez wrogów granicy państwa. Mimo pełnej mobilizacji służb, do samego końca akcji naukowiec pozostaje nieświadomy, że jego życie wielokrotnie wisiało na włosku.
Gdy sytuacja zostaje opanowana, a profesor znajduje się w bezpiecznym miejscu, narrator postanawia dowiedzieć się, dlaczego matematyk stał się celem tak zmasowanych ataków i kim byli zamachowcy. W trakcie rozmowy Schenk wyjawia swój największy sekret – opracował on uniwersalną formułę matematyczną, metodę „cedzenia kryteriów”, która potrafi precyzyjnie opisać i modelować dowolne procesy historyczne oraz polityczne. Z pomocą komputerów wzór ten pozwala na dokładne wyliczenie działań niezbędnych do przejęcia władzy w każdym państwie. Jako dowód przerażającej skuteczności swojego odkrycia, naukowiec przyznaje, że to właśnie jego wyliczenia – uwzględniające takie zmienne jak ceny bananów czy opłaty za śluzy – doprowadziły do niedawnego obalenia dyktatury w Republice Trapezu.
Profesor zdradza również, że został zmuszony do współpracy przez potężną, choć wewnętrznie zepsutą organizację o nazwie „Złote Orły”, która chce wykorzystać jego formułę do opanowania całego kontynentu. Złowrogie ugrupowanie dało mu tylko miesiąc na dostarczenie gotowych rozwiązań pod groźbą śmierci. Słysząc to, narrator zrzuca maskę posłusznego obrońcy i żąda wydania dokumentów, planując przejąć potężne narzędzie dla własnej, lepiej zorganizowanej frakcji. Gdy Schenk kategorycznie odmawia, następuje niespodziewany zwrot akcji – urocza studentka Żanet okazuje się być sierżantem służb specjalnych i wierną współpracowniczką narratora. Kobieta podstępem zakłada profesorowi specjalne okulary rozpylające paraliżujący gaz, co pozwala spiskowcom na bezproblemową kradzież teczki z bezcennym wzorem.
Zakończenie słuchowiska ma chłodny, ironiczny wymiar. Narrator i Żanet celebrują swój sukces, wznosząc toast i ciesząc się ze zdobycia potężnej matematycznej formuły. Ich radość przerywa jednak nagły telefon z informacją, że w Republice Trapezu doszło właśnie do kontrprzewrotu i obalony wcześniej dyktator powrócił do władzy. To wydarzenie w praktyce kompromituje polityczne obliczenia profesora, z czego narrator zdaje sobie sprawę. Z cynicznym spokojem stwierdza jednak, że nie ma to większego znaczenia, ponieważ każdy wzór matematyczny można po prostu odwrócić.
