Utwór: Zadanie ponad siły

Autor: Marcin Wolski

Reżyseria: Andrzej Pruski

Premiera: 1990 Teatr Polskiego Radia

Seria: Baśnie dla bezsennych – noc 16 (część pierwsza) oraz noc 16 i pół (część druga)

Odcinki

część 1: 17:54

część 2: 17:48

Obsada

Krzysztof Kołbasiuk (Piotr)

Arkadiusz Bazak (major)

Joanna Jeżewska (Eva)

Marek Frąckowiak (steward)

Janusz Rafał Nowicki (Noe)

Fabuła

Słuchowisko zatytułowane „Zadanie ponad siły” autorstwa Marcina Wolskiego to intrygująca opowieść, która łączy ze sobą wątki szpiegowskie, wojenne oraz zjawiska nadprzyrodzone. Głównym bohaterem i zarazem narratorem historii jest François Vitry, były porucznik francuskiej armii, który w 1913 roku został zdegradowany i wyrzucony ze służby. Akcja rozpoczyna się, gdy Vitry wychodzi z niewielkiego baru na placu Savane w Fort-de-France na Martynice i zostaje przechwycony przez dwóch mężczyzn. Zostaje doprowadzony do swojego dawnego przełożonego, tytułowanego Szefem, który szantażem zmusza go do powrotu do pracy dla wywiadu. Vitry, postawiony pod ścianą, musi przyjąć nowe zlecenie, nie zdając sobie sprawy z jego skali.

Pierwszym etapem misji Vitry’ego jest zadanie polegające na inwigilacji pewnej kobiety podczas rejsu statkiem w stronę Hawany. Cel to Ewa, która przedstawia się jako dwudziestopięcioletnia Ormianka i wdowa. Zgodnie z wytycznymi przełożonych, główny bohater ma za zadanie zbliżyć się do niej, uwieść ją i skutecznie odwrócić jej uwagę. Plan ten przebiega początkowo bez żadnych zakłóceń, a Vitry szybko nawiązuje z kobietą intymną relację, spędzając z nią czas w jej kajucie przy szampanie. W tym samym czasie inni agenci wywiadu mają za zadanie przeszukać jej rzeczy, co wydaje się rutynową procedurą.

Sytuacja przybiera jednak dramatyczny i przerażający obrót, gdy na jaw wychodzą nadnaturalne zdolności kobiety. Podczas dziwnego, niepokojącego tańca, Ewa nagle zmienia swój wygląd fizyczny na oczach zszokowanego narratora. Jej plecy się garbią, skóra staje się zwiotczała, a włosy błyskawicznie siwieją niczym pod wpływem silnego środka chemicznego. Vitry widzi w lustrze profil starej kobiety z nosem przypominającym dziób drapieżnego ptaka, co wprawia go w absolutne przerażenie i sprawia, że krzyczy o pomoc. Szef wywiadu uspokaja go jednak, dając do zrozumienia, że Ewa jest całkowicie bezpieczna i na pewno nie zginie.

Po tym incydencie dowództwo wywiadu odkrywa przed Vitrym prawdziwą i szokującą tożsamość jego rzekomo dwudziestopięcioletniej kochanki. Ewa, a właściwie Hawa, okazuje się istotą żyjącą od ponad pięciu tysięcy lat, a służby od dawna śledziły jej poczynania. W jej posiadaniu znajdują się dowody z różnych epok, takie jak fragmenty zaginionych pamiętników cesarza Klaudiusza. Kobieta wyjawia, że jej nieśmiertelność i wieczna tułaczka są wynikiem starożytnej klątwy. Jak wynika z jej wspomnień, jako grzesznica zakradła się na Arkę, za co została przeklęta przez biblijnego Noego.

Mimo przerażającej prawdy o wieku i naturze Ewy, relacja między nią a Vitrym staje się coraz bardziej zażyła, choć pełna obaw ze strony mężczyzny. Kobieta dzieli się z nim bolesnymi faktami ze swojego nieskończonego życia, w tym niemożnością posiadania dzieci. Vitry zawiera ze sobą swoistą umowę, że nie odda się w pełni miłości, dopóki nie wykona jakiegoś odpowiedzialnego i ważnego zadania. Z kolei zwierzchnicy wywiadu podchodzą do Hawy w sposób niezwykle pragmatyczny i bezwzględny. Planują oni wykorzystać jej nieśmiertelność oraz umiejętność zmiany wizerunku jako narzędzie do ingerowania w kluczowe wydarzenia historyczne i polityczne.

W kolejnej części słuchowiska akcja przenosi się w brutalne realia frontowe. Vitry otrzymuje od swoich przełożonych rozkaz, który brzmi jak wyrok śmierci – ma przekroczyć niebezpieczne pole minowe, aby zlikwidować wyznaczony cel w okopach wroga. Główny bohater jest sparaliżowany strachem i nie widzi szans na przeżycie w starciu z zasiekami, artylerią i karabinami maszynowymi. W obliczu jego załamania Ewa zgłasza się na ochotnika, by wykonać tę straceńczą misję zamiast niego. Przybierając postać zgarbionej, starej kobiety, wyrusza na ziemię niczyją, znikając w pyle potężnego ostrzału.

Ku uldze Vitry’ego, po trzech dniach Ewa wraca do hotelu, meldując pełen sukces i wykonanie powierzonego zadania. Wynik tej misji niesie jednak ze sobą ogromną historyczną ironię, która całkowicie umyka uwadze tajnych służb. Ewa informuje, że zadanie zostało wykonane „z naddatkiem”, ponieważ zamiast zabić jakiegoś „anonimowego”, zaplanowanego żołnierza, natknęła się w okopie na wizytującego generała i to jego zlikwidowała. Dowództwo uważa zabicie generała w miejsce nieważnego szeregowca za wybitne osiągnięcie i ogromny sukces operacyjny.

Zakończenie historii obnaża wielką pychę i krótkowzroczność decydentów z wywiadu. Przełożeni są absolutnie przekonani, że dzięki zlikwidowaniu dowódcy zmienili przyszłość – z pełnym przekonaniem twierdzą, że nie będzie Hitlera i nie wybuchnie druga wojna światowa. Upojony tym rzekomym triumfem wywiad ma już dla nieśmiertelnej Ormianki kolejne, równie ambitne zadanie. Mają udać się do Szwajcarii, aby tam zająć się parą rosyjskich emigrantów – Włodzimierzem i Nadieżdą – wierząc, że i tym razem uda im się pociągać za sznurki historii XX wieku.