Utwór: Czysta robota

Autor: Raymond Chandler

Premiera: 21 sierpnia 1993 Teatr Polskiego Radia

Przekład: Robert Ginalski

Adaptacja: Bożena Helbrecht

Reżyseria: Jan Warenycia

Realizacja akustyczna: Ewa Szałkowska

Czas trwania: 35’06″

Obsada

Michał Pawlicki

Ewa Kania

Adam Bauman

Marek Frąckowiak

Andrzej Tomecki

Marek Obertyn

Renata Pękul

Arkadiusz Bazak

Jan Prochyra

Tomasz Zaliwski

Fabuła

Słuchowisko rozpoczyna się od wizyty prywatnego detektywa, Dalmasa, u swojego mocodawcy. Dalmas bez owijania w bawełnę informuje swojego rozmówcę, że zamierza zrezygnować z prowadzonej sprawy, która dotyczy szantażu wymierzonego w potężną wytwórnię filmową Eclipse Films. Detektyw jest zniesmaczony faktem, że całe śledztwo utknęło w martwym punkcie, a jego szefom zależy jedynie na zatuszowaniu afery i uniknięciu skandalu za wszelką cenę. Główny bohater odmawia bycia pionkiem w brudnej grze, odrzuca propozycję przyjęcia dziesięciu tysięcy dolarów za milczenie i decyduje się opuścić gabinet, nie zważając na ostrzeżenia.

Niedługo potem akcja nabiera dramatycznego tempa, gdy Dalmas angażuje się w sprawę morderstwa niejakiego Dereka Waldena. Walden, stosunkowo bogaty mężczyzna borykający się z problemem alkoholowym, został znaleziony martwy w swoim mieszkaniu. Detektyw dowiaduje się od kapitana policji, że zbrodni dokonano nad ranem, a ofiara zginęła od strzału z pistoletu. Sprawa od samego początku wydaje się być powiązana z szantażystami, którzy od dłuższego czasu dręczyli Waldena, posiadając kompromitujące materiały.

Kluczowym dowodem w policyjnym śledztwie staje się znaleziona na miejscu zbrodni broń, w której ktoś celowo opiłował numery seryjne, aby utrudnić identyfikację. Dalmas podejmuje własne dochodzenie i spotyka się z kobietami zamieszanymi w życie Waldena, próbując ustalić prawdziwe motywy zbrodni i odnaleźć ukryte powiązania. Szybko wychodzi na jaw, że zamordowany posiadał wielu wrogów, a jego nagła śmierć mogła być na rękę różnym osobom z lokalnego półświatka. Detektyw odkrywa ślady prowadzące do człowieka o nazwisku Barwond, uświadamiając sobie, że szantaż był jedynie wierzchołkiem góry lodowej.

Nieustępliwość i dociekliwość Dalmasa szybko sprowadzają na niego poważne kłopoty. Detektyw zostaje skonfrontowany przez miejscowych gangsterów, w tym groźnego Riccio, którzy próbują go zastraszyć i brutalnie zmusić do porzucenia prowadzonego śledztwa. Dalmas, zachowując typowy dla siebie cynizm i twardy charakter, nie daje się łatwo złamać i otwarcie drwi z przestępców. Zdaje sobie jednak sprawę, że znalazł się w samym środku niebezpiecznej wojny gangów, a stawka w tej grze właśnie drastycznie wzrosła.

Sytuacja staje się niezwykle krytyczna, gdy główny bohater wpada w ręce dwóch profesjonalnych, zamiejscowych morderców wynajętych do jego likwidacji. Bandyci, uzbrojeni w broń maszynową ukrytą w pokrowcu, uprowadzają detektywa i wywożą go samochodem w ustronne miejsce. W trakcie dramatycznej jazdy Dalmas wykazuje się niezwykłym sprytem i refleksem – w odpowiednim momencie chwyta za kierownicę i celowo doprowadza do groźnego wypadku na skrzyżowaniu, zderzając się z taksówką. Dzięki temu brawurowemu manewrowi porywacze zostają obezwładnieni na miejscu i natychmiast trafiają w ręce policji.

Finał słuchowiska to spotkanie Dalmasa z kapitanem policji, podczas którego detektyw w błyskotliwy sposób wyjaśnia całą skomplikowaną intrygę. Dalmas udowadnia, że to nie wynajęci zabójcy ani szantażyści pociągnęli za spust w mieszkaniu Waldena. Prawdziwym mordercą okazała się osoba z bliskiego otoczenia ofiary, która z premedytacją wykorzystała sytuację z szantażem jako idealną przykrywkę, podrzucając broń należącą do przestępców, by zrzucić na nich całą winę. Kapitan policji przyjmuje to wyjaśnienie, a brutalna i zawiła sprawa zostaje ostatecznie podsumowana przez niego jako tytułowa „czysta robota”.