Utwór: Hobbyści

Autor: Robert Długoborski

Premiera: 10 października 1981 Teatr Polskiego Radia

Reżyseria: Sławomir Pietrzykowski

Realizacja akustyczna: Wojciech Truszczyński

Opracowanie muzyczne: Jerzy Kordowicz

Inne emisje: 1987-06-27, 2003-03-14

Seria: Teatrzyk Zielone Oko

Czas trwania: 24’27″

Obsada

Harry Scott: Władysław Kowalski

Anna Scott: Hanna Giza

Szeryf: Janusz Zakrzeński

Norton, zastępca szeryfa: Jerzy Karaszkiewicz

Prokurator Biggs: Andrzej Szalawski

Fabuła

Słuchowisko „Hobbiści” autorstwa Roberta Długoborskiego to mroczna i groteskowa komedia, która rozpoczyna się od powrotu do domu głównego bohatera, zapalonego numizmatyka, Harry’ego Scotta. Mężczyzna jest w stanie absolutnej euforii – po wielu latach poszukiwań i zaciętej rywalizacji na aukcjach (między innymi ze swoim rynkowym oponentem, starym Colemanem) udało mu się wylicytować niesamowicie cenne eksponaty, w tym wspaniałą dwudziestodolarówkę z 1907 roku. Harry z wielką ekscytacją opowiada swojej żonie, Annie, o swoim triumfie i o tym, jak ogromną wartość mają dla niego te zbiory, będące de facto dorobkiem całego jego życia oraz kontynuacją wielkiej pasji jego ojca.

Radosna atmosfera szybko jednak ulega drastycznej zmianie, gdy Anna, nie rozumiejąc zupełnie obsesji męża, dzieli się z nim szokującą informacją. Okazuje się, że matka Harry’ego trafiła do szpitala i telefonicznie poprosiła o pożyczenie 500 dolarów. Anna, szukając szybkiego sposobu na zdobycie gotówki podczas nieobecności męża, postanowiła w tajemnicy przejrzeć jego katalog monet i sprzedać te, które wydawały jej się najtańsze i najmniej wartościowe. Kobieta beztrosko wyznaje, że pozbyła się dwóch dwudziestodolarówek z 1927 roku z mennicy w Denver, będąc w pełni przekonaną, że zaledwie za ułamek ich ceny rozwiązuje ich problemy finansowe bez większej szkody dla głównej kolekcji.

Wyznanie to staje się punktem zwrotnym historii i doprowadza do tragicznej w skutkach eskalacji. Harry, słysząc o sprzedanych monetach, uświadamia sobie z przerażeniem, że jedna z nich – oznaczona literą „D” – jest w rzeczywistości niezwykle rzadkim unikatem, wartym na rynku numizmatycznym ponad 180 tysięcy dolarów. Całkowity brak zrozumienia ze strony Anny, zrujnowanie dzieła jego życia oraz bezpowrotna utrata najcenniejszego, brakującego okazu doprowadzają mężczyznę do całkowitego amoku. W przypływie niekontrolowanego, morderczego szału Harry chwyta za broń i bez wahania zabija swoją żonę, uznając jej czysto pragmatyczny czyn za zbrodnię absolutnie niewybaczalną.

Bezpośrednio po morderstwie, wciąż będąc w głębokim szoku, Harry dzwoni na policję, informując miejscowego Szeryfa o tym, co przed chwilą zrobił. Mężczyzna jest w pełni świadomy prawnych konsekwencji swojego czynu – dobrowolnie czeka w domu na przyjazd władz, oczekując szybkiego aresztowania, procesu i spędzenia reszty życia w więzieniu. Prosi jedynie o możliwość zabezpieczenia swoich bezcennych zbiorów w sejfie. Niedługo potem na miejscu zbrodni zjawiają się przedstawiciele lokalnego wymiaru sprawiedliwości: Szeryf, Prokurator Biggs oraz Sędzia O’Hara, w towarzystwie zastępcy Nortona, gotowi do zabezpieczenia miejsca zbrodni.

W tym momencie następuje kluczowy i najbardziej absurdalny zwrot akcji w całym słuchowisku. Zamiast natychmiastowego zakucia mordercy w kajdanki, przybyli stróże prawa zaczynają wnikliwie dopytywać o motyw zbrodni. Gdy Harry wyjawia im prawdę o bezmyślnej sprzedaży unikatowej monety przez Annę, urzędnicy państwowi wykazują dla niego całkowite i głębokie zrozumienie. Okazuje się bowiem, że wszyscy oni są równie fanatycznymi hobbystami: Szeryf zapamiętale kolekcjonuje policyjne odznaki, Prokurator Biggs to filatelista, a Sędzia O’Hara zbiera puszki po piwie. W ich hermetycznym świecie, zniszczenie pasji i kolekcji przez osobę z zewnątrz jawi się jako najcięższa z możliwych zbrodni, w pełni usprawiedliwiająca radykalną reakcję Harry’ego.

Słuchowisko kończy się groteskowym, zaimprowizowanym na miejscu zbrodni „procesem”. Stróże prawa zwołują prowizoryczne zgromadzenie swojego stowarzyszenia hobbystów, jednogłośnie uznają Harry’ego za niewinnego i zawiązują swoisty pakt milczenia, by chronić „kolegę po fachu”. Postanawiają zatuszować morderstwo, upozorować włamanie, w którym zginęła żona (tworząc ślady włamania przez drzwi kuchenne i sejf), a całą winę zrzucić na nieznanego sprawcę. Co więcej, planują wciągnąć w spisek miejscowego doktora – który jest zapalonym wędkarzem i któremu żona również kiedyś w złości zniszczyła zbiory – aby ten sfałszował godzinę zgonu Anny i zapewnił Harry’emu żelazne alibi. Finał ten obnaża mroczną, solidarną stronę obsesji, w której fanatyczni pasjonaci stawiają własne, wypaczone zasady ponad prawem.