Utwór: Żółta czapeczka

Autor: Robert Długoborski

Premiera: 14 lipca 1979 Teatr Polskiego Radia

Reżyseria: Andrzej Pruski

Realizacja akustyczna: Andrzej Brzoska

Opracowanie muzyczne: Mirosława Janeta

Inne emisje: 2003-01-24

Seria: Teatrzyk Zielone Oko

Czas trwania: 32’53″

Obsada

Liza O’Neil: Jolanta Zykun

Ed O’Neil: Damian Damięcki

Michael Brown: Jan Matyjaszkiewicz

Szeryf: Tomasz Zaliwski

Fabuła

Słuchowisko rozpoczyna się od zarysowania głębokiego konfliktu między dwoma współpracującymi od lat autorami poczytnych powieści kryminalnych – Edem O’Neilem oraz Michaelem Brownem (Mikiem). Twórczy duet, który odniósł niegdyś wielki sukces, przeżywa poważny kryzys. Z narastającej kłótni dowiadujemy się o rażących dysproporcjach i frustracjach w ich zespole: jeden z nich jest prawdziwym mózgiem operacji, obmyślającym misterne intrygi i wykonującym żmudny research, podczas gdy drugi pełni zaledwie rolę rzemieślnika przelewającego te pomysły na papier (nazywanego pogardliwie „maszynistką”). Napięcie sięga zenitu, gdy pada oświadczenie o definitywnym zerwaniu współpracy. Inicjator rozpadu oskarża partnera o zawodowe wypalenie, brak oryginalnych pomysłów od siedmiu lat i zamierza kontynuować karierę na własną rękę, podpisując nową, lukratywną umowę z ich wydawcą Vincentem. Oznacza to pozostawienie drugiego wspólnika – tonącego w długach hazardowych – bez żadnych środków do życia.

Sytuacja komplikuje się znacznie bardziej, gdy na jaw wychodzi zdrada i brutalny trójkąt miłosny. Okazuje się, że żona Eda, Lisa O’Neil, od dłuższego czasu potajemnie romansuje z Mikiem. Gdy sfrustrowany widmem bankructwa Ed opuszcza pomieszczenie, kochankowie zaczynają knuć bezwzględny plan. Lisa, zdając sobie sprawę, że zwykły rozwód lub prawne rozwiązanie spółki autorskiej pozbawią ich dostępu do wielkich pieniędzy z praw autorskich, rzuca makabryczną propozycję. Sugeruje, że najprostszym i najskuteczniejszym rozwiązaniem ich wszystkich problemów będzie fizyczna eliminacja Eda. Upozorowany wypadek pozwoliłby Lisie odziedziczyć cały majątek męża, a Mike’owi przejąć pełne prawa do ich twórczości i wszystkich przyszłych zysków ze sprzedaży książek.

Zgodnie z uknutym planem, pisarze udają się na weekend do wynajętego, odosobnionego domku nad jeziorem – sentymentalnego miejsca, w którym przed laty pracowali nad swoim pierwszym wspólnym bestsellerem. Atmosfera w domku jest gęsta od ukrytych motywów. Ed, rzekomo nieświadomy śmiertelnego zagrożenia, planuje wczesnoporanne wędkowanie z łódki. Cechą charakterystyczną jego ubioru na wodzie jest rzucająca się w oczy pomarańczowa kamizelka ratunkowa oraz tytułowa żółta czapeczka. Mike pozostaje na brzegu, starając się zapewnić sobie alibi, podczas gdy zbrodniczy plan ma wejść w decydującą fazę.

Rano na miejscu potajemnie pojawia się Lisa, informując Mike’a, że osobiście pozbyła się męża, wypychając go z łódki do jeziora i uderzając wiosłem, by upewnić się, że mężczyzna nie dopłynie do brzegu. Niedługo później do domku puka miejscowy szeryf, który przynosi rzekomo tragiczną wiadomość o wyłowieniu zwłok w charakterystycznej żółtej czapeczce i pomarańczowej kamizelce. Z początku wszystko wskazuje na to, że intryga kochanków zakończyła się pełnym sukcesem, a zdarzenie zostanie uznane za nieszczęśliwy wypadek na wodzie. Ulga pary trwa jednak bardzo krótko – szeryf szybko wraca z informacjami po wstępnych oględzinach ciała. Wykryte ślady uderzenia tępym narzędziem w głowę ofiary zmieniają kwalifikację czynu. To morderstwo z premedytacją.

Szeryf, ku całkowitemu przerażeniu Mike’a, nie nakłada kajdanek na Lisę, lecz właśnie na niego. Stróż prawa ujawnia, że policja otrzymała korespondencję od wydawcy Vincenta. Ed O’Neil, spodziewając się zamachu na swoje życie, z wyprzedzeniem wysłał list, w którym opisał, w jaki sposób Mike planuje go zamordować (kopiując fabułę z ich własnej powieści). Co gorsza, próba zrzucenia przez Mike’a winy na wiarołomną Lisę całkowicie spala na panewce – kobieta posiada żelazne, policyjne alibi. Jej samochód uległ awarii w drodze nad jezioro i noc spędziła w motelu pod okiem patrolu. Zszokowany Mike uświadamia sobie, że to Lisa zaplanowała całą intrygę w taki sposób, by uwikłać go w morderstwo i zgarnąć całą fortunę wyłącznie dla siebie, pozbywając się zarówno męża, jak i kochanka.

Kiedy wydaje się, że sprawa jest zamknięta, a Mike trafi do celi śmierci jako ofiara genialnej intrygi Lisy, następuje ostateczny, szokujący twist. Szeryf z lekkim uśmiechem wyjawia zdruzgotanemu pisarzowi, że wyłowione z jeziora zmasakrowane ciało w żółtej czapeczce wcale nie należy do Eda O’Neila. Został tam zamordowany i porzucony w przebraniu zupełnie ktoś inny (przypadkowa ofiara lub miejscowy włóczęga). Genialny strateg, jakim był Ed, przejrzał spisek niewiernej żony i pazernego wspólnika. Sam ukartował własną śmierć, ubrał ciało w swoje charakterystyczne rzeczy i zniknął bez śladu. Tym samym Ed napisał – i zrealizował – swoją najdoskonalszą zbrodnię w prawdziwym życiu: uciekł z pieniędzmi, skazując wiarołomnego przyjaciela na dożywocie za morderstwo, a żonę pozostawiając z niczym.