Utwór: Dr Jekyll i Mr Hyde

Autor: Robert Louis Stevenson

Reżyseria: Jacek Rozenek

Czas trwania: 45’29″

Obsada

Krzysztof Chamiec (mecenas Gabriel John Atherson)

Adam Ferency (doktor Henryk Jekyll)

Andrzej Ferenc (Richard Anfield)

Jan Matyjaszkiewicz (Pull)

Krzysztof Stelmaszyk (inspektor New Command)

Piotr Deszkiewicz (gazeciarz)

Fabuła

Akcja słuchowiska przenosi nas w spowite mgłą, mroczne i niepokojące realia dziewiętnastowiecznego Londynu. Opowieść rozpoczyna się od ponurej anegdoty, którą podczas niedzielnego spaceru opowiada swojemu kuzynowi, prawnikowi Gabrielowi Uttersonowi, Richard Enfield. Mężczyzna wspomina szokujący incydent z udziałem odrażającego z wyglądu osobnika, niejakiego Edwarda Hyde’a, który bez cienia litości i z dziką satysfakcją stratował na ulicy małą dziewczynkę. Co najbardziej porusza prawnika w tej historii, to fakt, że sprawca, przyparty do muru przez tłum, wypłacił zadośćuczynienie czekiem podpisanym przez powszechnie szanowanego, cieszącego się nieposzlakowaną opinią lekarza – doktora Henry’ego Jekylla, który jest zarazem wieloletnim przyjacielem i klientem Uttersona.

Ten niepokojący incydent rzuca nowe światło na dziwaczny testament Jekylla, który od dłuższego czasu spędzał sen z powiek Uttersonowi. Dokument ten bowiem w jednoznaczny sposób przekazuje cały ogromny majątek doktora w ręce podejrzanego i brutalnego Hyde’a w przypadku śmierci lekarza lub jego dłuższego zniknięcia. Utterson, kierowany lojalnością i troską o przyjaciela, postanawia na własną rękę zbadać tę sprawę. Po długich obserwacjach udaje mu się wreszcie stanąć twarzą w twarz z Edwardem Hydem. Prawnik jest wstrząśnięty – odczuwa wobec mężczyzny irracjonalną, wręcz fizyczną odrazę i potworny lęk, którego nie potrafi racjonalnie wytłumaczyć. Kiedy próbuje ostrzec Jekylla przed jego nowym protegowanym, doktor stanowczo go zbywa, twierdząc, że w pełni kontroluje sytuację i może w każdej chwili pozbyć się Hyde’a.

Bieg wydarzeń przybiera jednak dramatyczny obrót, gdy mija około roku od tych wydarzeń. Londynem wstrząsa wieść o bestialskim morderstwie popełnionym na szanowanym członku parlamentu, sir Danversie Carewie. Naoczny świadek zbrodni bez cienia wątpliwości rozpoznaje w mordercy Edwarda Hyde’a, który w przypływie dzikiej furii zatłukł starszego pana na śmierć. Śledztwo ujawnia dodatkowo, że narzędziem zbrodni była złamana laska, którą przed laty Utterson osobiście podarował doktorowi Jekyllowi. Hyde staje się natychmiast najbardziej poszukiwanym zbrodniarzem w Anglii, ale zdaje się, że dosłownie zapadł się pod ziemię. Tymczasem przerażony doktor Jekyll przysięga swojemu prawnikowi, że ostatecznie zerwał wszelkie kontakty z mordercą i przedkłada list pożegnalny od niego jako dowód.

Po zniknięciu Hyde’a następuje krótki okres pozornego spokoju. Doktor Jekyll wydaje się wracać do dawnego, towarzyskiego trybu życia, chętnie przyjmując gości i angażując się w działalność charytatywną. Ten stan nie trwa jednak długo. Lekarz z dnia na dzień nagle zamyka się w swoim laboratorium i odmawia kontaktu ze światem zewnętrznym. Równocześnie ich wspólny znajomy, doktor Hastie Lanyon, zapada na ciężką, niewytłumaczalną chorobę. Z jego twarzy nie schodzi wyraz absolutnego przerażenia, a wkrótce potem umiera z powodu ogromnego wstrząsu psychicznego. Lanyon pozostawia po sobie zapieczętowany list skierowany do Uttersona z surowym przykazaniem, aby otworzyć go dopiero po śmierci lub ostatecznym zniknięciu Jekylla, co tylko potęguje gęstniejącą atmosferę tajemnicy i zgrozy.

Punkt kulminacyjny słuchowiska nadchodzi pewnej burzliwej nocy, gdy w domu Uttersona pojawia się roztrzęsiony Poole, wieloletni kamerdyner Jekylla. Służący jest święcie przekonany, że jego pan został zamordowany przez Hyde’a, który zamknął się w dawnym prosektorium i od tygodnia stamtąd nie wychodzi, komunikując się jedynie przez drzwi zmienionym, przypominającym skowyt głosem. Intruz domaga się również nieustannie sprowadzenia specyficznego, rzadkiego składnika chemicznego, odrzucając kolejne dostawy jako niewystarczająco czyste. Utterson i Poole uzbrajają się i wspólnymi siłami wyłamują potężne drzwi. Wewnątrz znajdują drgające w przedśmiertelnych konwulsjach ciało Edwarda Hyde’a, ubranego w za duże ubrania Jekylla. Mężczyzna ewidentnie zażył silną truciznę, nie mogąc znieść osaczenia. Nigdzie jednak nie ma śladu ciała samego doktora.

Porażające rozwiązanie całej zagadki przynosi lektura znalezionych na miejscu dokumentów, w tym obszernego wyznania napisanego ręką Henry’ego Jekylla oraz wcześniejszego listu zmarłego Lanyona. Utterson odkrywa niewiarygodną i przerażającą prawdę: Jekyll i Hyde to w rzeczywistości jedna i ta sama osoba. Doktor, od lat zafascynowany moralną dwoistością ludzkiej natury i zmęczony koniecznością ukrywania swoich mrocznych pragnień pod maską wiktoriańskiego dżentelmena, opracował chemiczny eliksir zdolny fizycznie oddzielić pierwiastek czystego zła od dobra. Po jego zażyciu transformował się w młodszego, okrutnego i pozbawionego sumienia Edwarda Hyde’a. Początkowo traktował to jako genialny eksperyment, który pozwalał mu na oddawanie się grzesznym uciechom bez ponoszenia jakiejkolwiek odpowiedzialności. Z tożsamości zbrodniarza korzystał w tajemnicy przed wszystkimi.

Ostatnie minuty słuchowiska ukazują tragiczny i nieunikniony upadek głównego bohatera. Z czasem mroczne alter ego zaczęło rosnąć w siłę, a transformacje zaczęły następować samoistnie, nawet w trakcie snu, bez udziału eliksiru. Przerażony tym faktem Jekyll próbował porzucić postać Hyde’a na zawsze, lecz jego nałóg do uosobienia zła okazał się zbyt silny, co doprowadziło w końcu do bestialskiego morderstwa na sir Danversie. Prawdziwym dramatem okazał się jednak moment, gdy zanieczyszczona sól, użyta przy pierwszej, udanej mieszance, ostatecznie się skończyła. Nowe, czyste partie substancji nie przynosiły żadnego efektu, przez co doktor stracił możliwość powrotu do swojej pierwotnej postaci. Wiedząc, że niebawem ostatecznie i nieodwracalnie zamieni się w bezwzględnego mordercę oczekującego na szubienicę, Jekyll spisuje swoje ostatnie słowa i żegna się ze światem, kończąc to tragiczne, podwójne życie.