Utwór: Powrót do paleolitu

Autor: Marcin Wolski

Premiera: 1995 Teatr Polskiego Radia

Seria: Baśnie dla bezsennych – noce 169-173

Odcinki

część 1:

część 2: 18:31

część 3: 17:56

część 4: 18:06

część 5: 17:42

Obsada

Bogusz Bilewski (profesor)

Wojciech Machnicki (David)

Witold Skaruch (Riberia)

Lucyna Malec (Anette)

Stanisław Brudny (Maks)

Jolanta Zykun (Marta)

Arkadiusz Bazak (kardynał)

Joanna Sobieska (Barbara)

Fabuła

Akcja słuchowiska rozpoczyna się w 2010 roku, ukazując świat pogrążony w przerażającym i niewyjaśnionym kryzysie. Ludzkość doświadcza zjawiska masowego intelektualnego regresu, który powoli, lecz nieubłaganie cofa nasz gatunek w stronę tytułowej epoki paleolitu. Zjawisko to narastało stopniowo – w ciągu pierwszej dekady inteligencja noworodków spadła o pięć procent, a w latach osiemdziesiątych spadek ten osiągnął już poziom dziesięciu procent. Ponieważ proces obniżania IQ ujawniał się dopiero w miarę dorastania dzieci, społeczeństwo początkowo bagatelizowało problem, błędnie obwiniając za ten stan rzeczy plagę narkomanii wśród rodziców oraz zgubny wpływ współczesnego stylu życia.

Prawda okazała się jednak znacznie bardziej mroczna, co oficjalnie potwierdził tajny raport brukselski z 2001 roku, jednoznacznie definiujący to zjawisko jako globalną i systematyczną antyewolucję. W morzu postępującego otępienia pojawiły się jednak nieliczne wyjątki – osoby, które z niewiadomych przyczyn okazały się całkowicie odporne na ten destrukcyjny proces. Do tego wąskiego grona należą główni bohaterowie opowieści: Dawid Ezofowicz, trzydziestoletni, doskonale wyszkolony komandos, oraz niezwykle inteligentna pracownica laboratorium, Annette Nival. To na ich barkach spocznie ciężar odkrycia prawdy i uratowania resztek ludzkiego intelektu przed całkowitym zanikiem.

Dawid i Annette nie są jednak pierwszymi osobami, które próbują powstrzymać katastrofę. Wcześniej walkę z tajemniczym regresem podjęła specjalna międzynarodowa komisja pod wodzą profesora Duncana O’Neilla, która próbowała zbadać i zdemaskować siły stojące za otępieniem ludzkości. Niestety, ich trudna misja zakończyła się tragiczną porażką z powodu zdrady z wewnątrz własnych szeregów. Grupa badawcza została zdekonspirowana przez zdrajcę, Siergieja Wołkowa, w wyniku czego profesor O’Neill trafił do więzienia, a ruch oporu został całkowicie rozbity, pozostawiając na wolności jedynie nielicznych, młodych współpracowników.

Pomimo tych ogromnych przeciwności, Dawid i Annette łączą siły i za pośrednictwem bezpiecznych sieci komputerowych podejmują własne, tajne śledztwo. Analizując ocalałe dyski i notatki profesora O’Neilla, dokonują wstrząsającego odkrycia: powodem regresu nie jest naturalna genetyczna mutacja, lecz sztuczne promieniowanie z kosmosu, które celowo uszkadza chromosomy rozwijających się płodów. Zauważają również bezpośredni związek między początkiem „epidemii kretynizmu” a konkretnym wydarzeniem w historii eksploracji kosmosu – misją promu kosmicznego Discovery, która miała miejsce w 1997 roku.

Idąc tym tropem, bohaterowie włamują się do światowych baz danych i sporządzają listę osób, które – podobnie jak oni – wydają się całkowicie odporne na promieniowanie i zachowały pełnię władz umysłowych. Na zdobytej liście znajdują się nazwiska bardzo wpływowych osobistości oraz ludzi bezpośrednio związanych z programami kosmicznymi, takich jak Glenn Cunningham, Marta Gonzalez, Larry Browning, Etienne Thierry czy kardynał Giulio Cesarini. Dawid i Annette uświadamiają sobie, że spisek sięga najwyższych szczytów władzy i postanawiają osobiście dotrzeć do osób pociągających za sznurki tego makabrycznego projektu.

Wielowątkowe śledztwo wymusza na bohaterach ryzykowną podróż incognito do Europy, gdzie docierają między innymi na paryskie lotnisko Orly. Sytuacja staje się coraz bardziej krytyczna, ponieważ Dawid i Annette odkrywają, że ich wpływowi oponenci głęboko zinfiltrowali kluczowe instytucje, w tym systemy globalnego bezpieczeństwa, a wrodzy agenci czają się na każdym kroku. Podążając tropem kardynała Cesariniego i innych elit z listy, bohaterowie docierają w końcu do prawdziwego centrum dowodzenia spiskiem. Ślady prowadzą ich prosto do szwajcarskiej miejscowości Grindelwald, gdzie znajduje się potężnie strzeżona, górska rezydencja bogatego medialnego magnata, Raya Grovera.

W decydującym momencie opowieści, określanym jako krytyczny punkt dla przyszłości rodu ludzkiego, Dawid wraz z sojusznikami przypuszcza brawurowy szturm na szwajcarską willę. Po sprawnym obezwładnieniu ochrony i wtargnięciu do środka, komandos staje twarzą w twarz z Rayem Groverem, aby wymusić na nim natychmiastowe wyłączenie satelity emitującego z orbity destrukcyjne promieniowanie. W tym momencie dochodzi do najbardziej szokującego zwrotu akcji w całym słuchowisku – okazuje się, że pozornie ludzki magnat i przywódca spisku wcale nie jest człowiekiem, lecz wysoce zaawansowanym androidem, posiadającym jedynie ludzką powłokę.

Zdemaskowany cyborg wyjaśnia przerażonemu Dawidowi prawdziwe motywy stojące za realizacją planu znanego jako „Faza trzecia”. Tłumaczy, że sztucznie wywołana antyewolucja nie jest aktem czystego zła, lecz drastycznym mechanizmem obronnym narzuconym z zewnątrz, ponieważ ludzkość – poprzez rozwijanie broni nuklearnej i bezwzględne niszczenie środowiska – stała się śmiertelnym zagrożeniem dla samej Ziemi i całego kosmosu. Wymuszony powrót do intelektualnego poziomu paleolitu miał być jedynym sposobem, aby uratować planetę przed samounicestwieniem rasy ludzkiej. Dawid kategorycznie nie godzi się jednak na tę nieludzką, przymusową lobotomię swojego gatunku; dochodzi do brutalnej strzelaniny, w której zdeterminowany komandos, mimo odniesionych ran, niszczy sztuczny mózg androida Grovera i ostatecznie doprowadza do wyłączenia zabójczego satelity, dając tym samym ludzkości szansę na odzyskanie intelektu i własnej przyszłości.