Utwór: Układ ze śmiercią

Autor: Zofia Kaczorowska

Premiera: 22 listopada 1986 Teatr Polskiego Radia

Adaptacja: Bożena Helbrecht

Reżyseria: Andrzej Zakrzewski

Realizacja akustyczna: Ewa Szałkowska

Opracowanie muzyczne: Mirosława Janeta

Inne emisje: 2002-07-26

Seria: Teatrzyk Zielone Oko

Czas trwania: 44’34″

Obsada

Barbara Szyszko

Marek Bargiełowski

Jerzy Kamas

Krzysztof Nowik

Alina Rostkowska

Tadeusz Borowski

Jadwiga Kuryluk

Fabuła

Główną bohaterką słuchowiska jest Mary Milska, młoda i świeżo upieczona farmaceutka, która otrzymuje niezwykle lukratywną ofertę pracy w posiadłości bogatego bankiera, Olafa Svensona. Jej narzeczony, dociekliwy i bystry Janek, od samego początku wykazuje ogromne podejrzenia względem tej posady. Zwraca on uwagę na fakt, że Svenson zaoferował Mary gigantyczną pensję w wysokości dwóch tysięcy dolarów miesięcznie, a ponadto wybrał ją na podstawie zdjęcia, całkowicie ignorując jej drobną wadę wzroku w postaci zeza. Mimo ostrzeżeń Janka przed potencjalnym niebezpieczeństwem i jego żartów o „Sinobrodym”, Mary decyduje się przyjąć posadę i wyjeżdża do willi „Różane Krzewy” w Brownsville.

Na miejscu Mary poznaje eleganckiego Olafa Svensona, który przedstawia jej szczegóły specyficznego zlecenia. Okazuje się, że żona bankiera, Margaret, uległa poważnemu wypadkowi samochodowemu podczas pobytu w Szwecji, w wyniku którego doznała rozległych urazów fizycznych i psychicznych, w tym uszkodzeń kory mózgowej. Zadaniem młodej farmaceutki jest prowadzenie przydomowego laboratorium, przygotowywanie codziennie świeżych lekarstw oraz zabieranie milczącej żony na przejażdżki samochodowe. Svenson narzuca rygorystyczne zasady: Margaret musi być całkowicie odizolowana od świata zewnętrznego (jej twarz jest stale zasłonięta woalką), a Mary ma surowy zakaz przyjmowania jakichkolwiek gości w posiadłości.

Zaniepokojony brakiem wieści i dziwnymi zasadami panującymi w willi, Janek postanawia wziąć sprawy w swoje ręce. Aby ominąć zakaz odwiedzin, przybywa do „Różanych Krzewów” w przebraniu głuchej, starszej kobiety, udając osobę z rodziny Mary. W tajemnicy przekazuje narzeczonej swoje obawy, sugerując, że sytuacja wygląda na klasyczną intrygę, w której wyrachowany mąż powoli truje swoją żonę, aby przejąć jej majątek. Janek prosi Mary o najwyższą ostrożność, a sam rozpoczyna prywatne śledztwo, próbując prześwietlić przeszłość Svensona, jego współpracowników oraz skomplikowane zapisy testamentowe dotyczące fortuny ojca Margaret.

Punkt kulminacyjny opowieści następuje, gdy napięcie w willi sięga zenitu, a dziennikarskie śledztwo Janka przynosi szokujące rezultaty. Mężczyzna zakrada się pod osłoną nocy do ogrodu posiadłości, gdzie dochodzi do ostatecznej konfrontacji i odkrycia makabrycznej prawdy. Okazuje się, że rzekomo chora żona, którą Mary opiekowała się przez ostatnie tygodnie i którą osobiście woziła samochodem, w ogóle nie jest człowiekiem. Janek odkrywa, że postać w woalce to w rzeczywistości wysoce zaawansowana, mechaniczna lalka (automat), stworzona na specjalne zamówienie przez wybitnego specjalistę.

Wyjaśnienie całej intrygi ujawnia bezwzględny i mroczny plan Olafa Svensona. Prawdziwa Margaret zginęła w tragicznym wypadku samochodowym w Szwecji, jednak ze względu na zapisy w testamencie, Svenson odziedziczyłby jej majątek tylko pod warunkiem, że żona żyłaby dostatecznie długo (przez kolejne 30 lat). Aby oszukać prawo, bankier przemycił do kraju mechaniczną lalkę i zatrudnił naiwną, młodą farmaceutkę, która ze względu na swoją wadę wzroku miała nie dostrzec mistyfikacji. Mary miała pełnić jedynie rolę nieświadomego świadka, który uwiarygodniłby fakt, że Margaret wróciła do kraju żywa, a następnie przed sądem potwierdził jej powolne pogarszanie się stanu zdrowia i ostateczną śmierć z przyczyn naturalnych. Słuchowisko kończy się udaremnieniem planów Svensona i radosnym połączeniem Janka i Mary.